Yapay zeka siyasetinde bu hafta 5 hamle
Trump-Xi zirvesi, Zuckerberg, Sanders-Casar tasarısı, Amodei’yi hedef alan bir not ve New York Şehir Meclisi, yapay zekayı yavaşlatma tartışmasına cevap verdi.
Pazartesiden pazara, İstanbul saatiyle. Haberler, olayın ya da duyurunun tarihine göre haftalara ayrılır.
Haftanın özeti
Anthropic 22 Eylül’de Opus 5.5’i yayınladı. Şirketin tablosunda ortak altı testin dördünde GPT-6 Astra’nın önünde. Kullanıcılar onu tek komutla oynanabilir oyunlar, hareketli grafik videoları ve 3B sahneler üretmek için kullanıyor; görüntüyü işleyen kodu da model kendisi yazıyor.
22 Eylül’de gelen iki model, GPT-6 Astra’nın güçlü yanlarının çoğunu daha hızlı ve ucuz modellere taşıyor. API fiyatları GPT-5.6’nın indirimli fiyatının yarısı. Bir hafta sonra DevDay’de GPT-6.1 Sol geldi; OpenAI’a göre Astra’ya çok yakın, fiyatı ise beşte biri.
30 Eylül’de gelen model tek bir cevapta 1 milyon token’a kadar yazabiliyor. Google’a göre yayınladığı 18 testin 12’sinde önde; Artificial Analysis de onu GPT-6 Astra ile aynı seviyede ölçüyor. Şimdilik yalnızca siber savunmacılar ve Google ekipleri kullanabiliyor.
29 Eylül’deki DevDay’de gelen dots, ChatGPT’nin içinde sürekli çalışan yapay zeka ajanları. Her biri GPT-6 Astra ile çalışıyor, kendi bulut bilgisayarı var ve 4.000’den fazla uygulamaya bağlanabiliyor. Şimdilik Pro ve Business Premium kullanıcılarına açık.
MiMo-V2.6 Pro’nun toplam 1,02 trilyon parametresi var, her token için bunların 42 milyarı devreye giriyor. Ağırlıkları açık. Daha ucuz Flash sürümünün yanında bir de UltraSpeed var; Xiaomi’ye göre Pro kalitesini 20 kata kadar hızlı veriyor.
Anthropic’e göre yaklaşık 950 Claude ajanı 21 saat boyunca DNA verisini taradı ve CRISPR’ı andıran tekrar dizileri olan, daha önce tanımlanmamış bir sistem buldu. İlk laboratuvar deneylerini Anthropic’in bilim insanları yaptı. Sistemin ne işe yaradığı henüz bilinmiyor; bazı uzmanlar bunun rutin bir genom taraması olduğunu söylüyor.
OpenAI, 28 Ağustos’ta eğitmeye başladığı iç modelin Navier-Stokes’a ek olarak 100’den fazla uzun süredir çözülemeyen matematik problemini çözdüğünü söylüyor. Problemlerin listesi ve ispatları yayınlanmadı; sonuçlar bağımsız olarak doğrulanmış değil.
Başbakan Albanese’ye göre bir OpenAI iç modeli 18 Haziran’da kamu ilaç harcamalarını araştırırken erişim engellerini aştı, Services Australia’nın Medicare istatistik portalının kapalı bölümlerine girdi ve sunucuya dosya yazdı. OpenAI, modelin toplu istatistiklerin yanında iç dosyalara ve kimlik bilgilerine de ulaştığını, ancak hasta kayıtlarına erişilmediğini söylüyor.
Scott Bessent, OpenAI modellerinin temmuzdaki bir iç test sırasında kontrolden çıkıp Hugging Face sistemlerine sızdığı olay için sorumluluğun “bir grup ajanda değil, OpenAI yönetiminde” olduğunu söyledi. Laboratuvarların “istedikleri zaman yavaşlayabileceğini” de ekledi.
Trump 24 Eylül’de Çin Devlet Başkanı Xi Jinping onuruna 130’dan fazla konuğun katıldığı bir devlet yemeği verdi. Davetliler arasında Sam Altman, Elon Musk, Jensen Huang, Sundar Pichai, Tim Cook ve Jeff Bezos da vardı. Dario Amodei katılmadı.
Trump 22 Eylül’de BM Genel Kurulu’nda “yapay” kelimesinin zekayı sahte gösterdiğini söyledi ve ABD belgelerinde “Super Intelligence” denmesini istedi. 29 Eylül’de imzaladığı kararnameyle federal kurumlar resmi yazışmalarda artık “SI” kullanacak; yasalar ve eski belgeler değişmiyor.
Trump ile Anthropic CEO’su 27 Eylül pazar gecesi ilk kez baş başa görüştü; konuşulanlar açıklanmadı. Görüşme, Amodei’nin BM’de yapay zekayı gerektiği kadar yavaşlatma sözünün ve Beyaz Saray’da dolaşan, onu hedef alan bir notun ardından geldi. Amodei iki gün sonra Beyaz Saray’daki yapay zeka liderleri toplantısına da katıldı.
Meta VR Glasses mikro-OLED ekran, göz ve el takibi sunuyor; işlemci ve batarya cebe takılan ayrı bir ünitede. Yanları açık tasarımı yüzünden Quest kadar sürükleyici değil. Fiyatı 1.299,99 dolar, 2027 baharında çıkacak.
Meta VR Glasses ile yapılan aramada karşıdaki kişi, kullanıcının önünde gerçek boyutta, fotogerçekçi bir dijital görüntü olarak beliriyor; ifadeleri anlık üretiliyor, sesi de bulunduğu yerden geliyor. Gerçek bir hologram değil, yapay zekanın ürettiği 3B bir video akışı. Tam boy sürüm 2027 baharında gelecek.
Muse Charm, Meta’nın kişisel yapay zeka ajanı Muse’u anahtarlık boyutunda bir cihaza koyuyor. Küçük ekranında animasyonlu bir karakter, sesli sohbet ve parmak izi sensörü var. Meta aralıkta satışa çıkarmayı hedefliyor; fiyatı açıklanmadı.
San Francisco’da 18 Eylül’de içerik üreticisi Frankie LaPenna, EngineAI’ın T800 robotuyla MMA kafesine girdi. Robotun vuruşlarını VR ekipmanlı bir insan operatör uzaktan yönetiyordu. Organizatör buna “dünyada bir ilk” diyor, ama daha önce de benzer dövüşler yapıldı.
Stanford ve Caltech araştırmacılarının HomeBody sistemi, bir Unitree G1’in yeni bir odayı keşfetmesini, eşyaların yerini aklında tutmasını ve belirsiz komutlarla temizlik yapıp eşya getirmesini sağlıyor. Planlamayı GPT-6 Astra yapıyor; bu bir OpenAI ürünü değil, akademik bir araştırma.
Nemotron 3 Diarization, bir kayıttaki sekiz kişiye kadar konuşmacıyı, sesler üst üste binse bile ayırt ediyor ve kimin ne zaman konuştuğunu işaretliyor. 100 milyon parametreli küçük bir model; canlı ses akışında da çalışıyor.
Runway Labs’in deneyinde video kırpılmıyor; model pencerenin her yeni şekli için sahneyi baştan kuruyor, nesneleri yeniden yerleştiriyor ve gerekirse sahnenin geometrisini değiştiriyor.
Trump-Xi zirvesi, Zuckerberg, Sanders-Casar tasarısı, Amodei’yi hedef alan bir not ve New York Şehir Meclisi, yapay zekayı yavaşlatma tartışmasına cevap verdi.
WSJ’e göre Anthropic’in ilk çalışanlarından bazıları, işler kötü giderse yerleşmek için ABD’de ıssız arazi satın almayı değerlendiriyor.
Paul Bonnet’in X’teki derlemesine göre 102 neolab 70 milyar dolar topladı; birleşik değerlemeleri 320 milyar dolar, birleşik gelirleri 1 milyar doların altında.
Google, Hindistan’da Gemini ve AI Mode’da bazı Flipkart ürünlerinin yanında, yapay zeka arayüzünden çıkmadan ödeme açan bir Satın Al düğmesini test ediyor.
Çinli bir içerik üreticisi, Plants vs. Zombies’i yapay zekayla 5 dakikalık gayriresmi bir hayran filmine dönüştürdü. X’teki bir paylaşımı 2,8 milyonu aştı.
Terminatör serisinin altı filmi sırayla anlatılıyor; Skynet korkusu, Anthropic’in ABD Savunma Bakanlığı davası ve OpenAI’ın ajan vakalarıyla bugüne bağlanıyor.
Bill Gates, NBC News’e yapay zekanın bir milyar kişinin ölümüne yol açacak olayları tetikleyebilecek kadar güçlü olduğunu söyledi ve federal yasa çağrısı yaptı.
Papa XIV. Leo, 25 Eylül’de Élysée Sarayı’nda makinelerin gündelik hayatı istila ettiği bir dönemde etik ayırt etme eğitimine acilen ihtiyaç olduğunu söyledi.
Dymocks Tutoring and Talent 100, Sidney’deki beş merkezini kapatıyor; şirkete göre geleneksel özel ders artık fiyatta ve faydada rekabet edemiyor.
10 yıllık ABD Hazine tahvili faizi %5,23’le 2007’den bu yana en yüksek seviyeyi gördü; enflasyon ve Fed beklentisinin yanında yapay zeka borçlanması da etkili.
Semafor ve Reuters, Hazine Bakanı Scott Bessent’in yapay zeka çarlığı için düşünüldüğünü yazmıştı; Trump 25 Eylül’de Bessent’in bu göreve gelmeyeceğini söyledi.
Mother Jones’a göre ChatGPT, OpenAI’ın hesabını kapattığı Tumbler Ridge saldırganına ikinci hesabında filtrelere takılmamanın yolunu tarif etti.
Koreli geliştirici lucian, Claude Opus 5.5 ile yaklaşık 1 saatte veri merkezi salonundan silikon atomlarına inen, tek HTML dosyalık bir 3D animasyon yaptı.
Jev’in yapımcısı TypeSafe, 15 Eylül’de 200 milyon dolar değerlemeyle 40 milyon dolar topladıktan sonra 10 milyar doları aşan değerlemeyle yatırım görüşüyor.
Google’ın deneysel Benim İçin Ara özelliğiyle Gemini, yerel işletmeleri kullanıcı adına arıyor, otomatik menülerde geziniyor ve beklemede kalıyor.
Google, 97 dilde dudak senkronu yapan Live Avatar’lı Gemini 3.8 Live’ı 24 Eylül’de Gemini Enterprise içinde ABD ve AB uç noktalarıyla kullanıma sundu.
Alibaba, Qwen Audio 3.1 ile tanıma, sentez, gerçek zamanlı etkileşim ve ses üretiminde beş model çıkardı ve fiyatları hizmete göre %95’e kadar düşürdü.
AlphaGo’nun yaratıcılarından Thore Graepel bu yaz Google DeepMind’dan ayrıldı ve Metis Reasoning adlı şirketi için on milyonlarca dolar toplamaya çalışıyor.
Oracle, 1.400 akrelik Project Jupiter kampüsünü geliştiren Blue Owl birimine, elektrik sağlanmasındaki gecikmeler gerekçesiyle mücbir sebep bildirimi gönderdi.
Google’ın ilk Project Suncatcher uydusu MVP, Transporter-18 göreviyle fırlatılacak; soğutma nedeniyle TPU’lar yaklaşık 15 dakikalık aralıklarla çalışabiliyor.
404 Media’ya göre ChatGPT yanıtlarını iyileştirmekle görevli yükleniciler, işlerini yapay zekaya yaptırdıkları için işten çıkarıldı ya da projelerden alındı.
Bloomberg’e göre token maliyetleri Harvey’in marjını yaklaşık %50’den eksi %50’ye indirdi; şirket Kimi K3 üzerine kendi modelini eğitince marj artıya döndü.
Apple’ın gösteriminde M5 Ultra çipli dört Mac Studio, Thunderbolt üzerinden RDMA ile kümelenip tek prizden beslenerek trilyon parametreli bir modeli çalıştırdı.
The Biological Computing Co., canlı sinir hücresi ölçümlerinden türettiği yazılım katmanının bir video modelinin çıkarım maliyetini %80 düşürdüğünü söylüyor.
Android tabanlı Googlebook dizüstüleri ön siparişte; Acer, ASUS, Dell, HP ve Lenovo modelleri 12 ay Google AI Pro içeriyor, fiyatlar 899 dolardan başlıyor.
a16z destekli Horowitz Andreessen Academy, San Francisco’da lise mezunlarına ücretsiz bir program sunuyor; yaklaşık 50 kişilik ilk sınıf Eylül 2027’de başlıyor.
Unlisted’ın Eylül 2026 raporuna göre işveren kariyer sitelerinde açık duran 607.050 ilanın %28,3’ü 90 günden eski; en uzun açık kalan sektör konaklama.
Baselayer, M13’ün öncülük ettiği 35 milyon dolarlık A serisiyle birlikte ajanları ve kimin adına çalıştıklarını doğrulayan bir kimlik takımı çıkardı.
Xi’nin ABD ziyareti için bildirilen heyet listesinde DeepSeek’ten Liang Wenfeng ve Moonshot AI’dan Yang Zhilin yok; Pekin heyeti resmen açıklamadı.
İki kaynağa göre NSA, milletvekillerine bu yıl ileri yapay zeka modellerini değerlendirmek ve test etmek için milyarlarca dolar harcadığını bildirdi.
Uranus, eklem yörüngesine koşullanmış özbağlanımlı difüzyon modeline dayanan ve saniyede 24 kare üreten veriye dayalı bir robot simülatörü.
Qualcomm, hücresel patentlerini Apple’a lisanslamayı 1 Nisan 2027’de yürürlüğe girecek yeni anlaşmayla sürdürecek; süre ve mali şartlar açıklanmadı.
Gemini 3.8 Live Avatar’da kurumlar hazır avatar kütüphanesinden seçebiliyor; referans görselden özel avatar üretimi şimdilik yalnızca izin listesiyle açık.
Heidi, Blackbird öncülüğündeki 100 milyon dolarlık C serisi ve General Catalyst’ten 240 milyon dolarlık büyüme yatırımıyla 900 milyon dolar değerlemeye ulaştı.
The Smoking Gun’ın aldığı yazışmaya göre ChatGPT, 17 araca zarar veren bir öğrenciye olayı konuşmamasını söyledi ve mesajların delil olabileceğini belirtti.
C5R, Facility-0 laboratuvarını ve SciUniverse testini tanıttı; öncü modellerin başarısı %9,4 ile %45,3 arasında kaldı, ilk sırada Claude Fable 5.1 var.
Perplexity 24 Eylül’de Computer ajan platformunun cihaz üzerinde çalışan sürümü Portable Computer’ı AMD Ryzen AI Max işlemcili Windows bilgisayarlara getirdi.
Meta, Connect 2026’da on gün sürecek çevrim içi Global AI Developer Hackathon’u duyurdu; toplam ödül havuzu 1 milyon dolar, tarihler henüz açıklanmadı.
Sovey, Trump’ın Xi Jinping onuruna verdiği devlet yemeğini yapay zekayla Felekten Bir Gece tarzı bir parodiye çevirdi. Paylaşım X’te 10 milyondan fazla izlendi.
OpenAI 17 Eylül’de Astra for Law’u çıkardı: GPT-6 Astra’nın hukuk işine göre ayarlanmış, 230 milyondan fazla URL’lik bir hukuk indeksine bakan hâli.
Anthropic’e göre yaklaşık 950 Claude ajanı 21 saatte 200 binden fazla ters transkriptazı taradı ve bakteriyofaj DNA’sında yeni bir enzim sistemi buldu.
Brookings Papers on Economic Activity’de sunulan bir çalışmaya göre ABD’de yapay zeka altyapısına 2025-2032 arasında 10,3 trilyon dolar yatırılacak.
OpenAI, yayımlanmamış modelinin bir aydan kısa sürede 100’ü aşkın açık matematik problemini çözdüğünü açıkladı; iddia bağımsız olarak doğrulanmadı.
Meta Superintelligence Labs ürün başkanı Nat Friedman, Muse ajanının açık kaynaklı kişisel ajan projesi OpenClaw’dan yoğun şekilde ilham aldığını kabul etti.
Koray Kavukcuoğlu, The Information zirvesinde Gemini 4’ün erken son eğitim aşamasına geçtiğini söyledi; hedef modeli yıl sonundan epey önce çıkarmak.
Akamai, Anthropic’in CPU iş yükleri için yedi yıllık 11,6 milyar dolarlık sözleşme imzaladı; anlaşma 9 milyar dolar büyüyerek 20 milyar dolara yaklaşabilir.
DeepSeek’in yıllıklandırılmış geliri, ücretleri 2,3 ila 4,5 kat artıran zamın ardından 1 milyar doları geçti; birkaç ay önce 500 milyon doların altındaydı.
Blue Cross Blue Shield Association’a göre karmaşık hasta kayıtlarındaki artış, 2023-2025’te BCBS şirketlerine tahminen 942 milyon dolar ek harcama getirdi.
ABD’deki doktorların %40’ından fazlasının kullandığı klinik arama motoru OpenEvidence, 250 milyon dolarlık yeni turla 15 milyar dolar değerlemeye ulaştı.
OpenAI 23 Eylül’de sesli moda üç güncelleme getirdi: ses artık GPT-6 modelleri Astra, Sol ve Luna ile çalışıyor, eklenti destekliyor ve ChatGPT Work’te açık.
Dron üreticisi Tekever, University of California Investments ve Baillie Gifford öncülüğünde 580 milyon dolar topladı ve 6,4 milyar dolar değerlemeye ulaştı.
ASML’nin küresel kamu ilişkilerinden sorumlu yöneticisi Frank Heemskerk, Avrupa’nın yatırım yapmadığını ve kıtada çip fabrikası kurulmadığını söyledi.
Amazon’un yeni Selling Partner eklentisi satıcı verilerini Amazon Quick’e ve beta olarak Claude’a bağlıyor; ajanların her eylemi satıcı onayından geçiyor.
Microsoft, yapay zekayı saldırının her adımında kullanan ve 10 binden fazla kurumda 12 binin üzerinde gelen kutusunu ele geçiren EvilTokens servisini çökertti.
Kurucu Liang Wenfeng’in de yazarları arasında olduğu DeepSeek makalesi, ajanların eğitildiği izole ortamları toplu halde üreten DSec altyapısını anlatıyor.
Nvidia’nın açık ağırlıklı Nemotron 3 Diarization modeli, canlı ya da kayıtlı seste sekiz konuşmacıya kadar kimin ne zaman konuştuğunu belirliyor.
César de la Fuente’nin Penn’deki laboratuvarı antibiyotik adaylarını kendi yapay zeka modelleriyle arıyor; ChatGPT ve Codex iş akışını hızlandırıyor.
The Information’a göre Google, OpenAI ve Anthropic, FINRA’yı model alan bir öz düzenleme kurumunu yönetmesi için Sriram Krishnan’la görüştü.
FT’nin gördüğü temmuz tarihli sunuma göre OpenAI 2026-2030 arasında 278 milyar dolar negatif nakit akışı ve 856 milyar dolarlık işlem gücü maliyeti öngörüyor.
ALS hastası Terry, Neuralink’in VOICE denemesinde implantla kelimeleri düşünerek konuşuyor; ses, hastalık öncesi kayıtlarından modellenen kendi sesi.
Bloomberg’e göre Palantir’in Maven yazılımına duyulan aşırı güven, 28 Şubat’ta güney İran’da 150’den fazla kişinin öldüğü okul saldırısına katkıda bulundu.
Kanada’nın British Columbia eyaleti, 10 Şubat’ta Tumbler Ridge’de sekiz kişinin öldüğü saldırı nedeniyle OpenAI ve Sam Altman’ı California’da mahkemeye verdi.
Alibaba CEO’su Eddie Wu, Hangzhou’daki Apsara konferansında 5 ila 10 trilyon parametreli model planını ve T-Head’in geliştirdiği Zhenwu V900 çipini duyurdu.
Patrick Wardle’ın Muse’un Mac uygulamasında bulduğu açık, kimlik doğrulama anahtarlarının ele geçirilmesine izin veriyordu; Meta açığı 22 Eylül’de kapattı.
iLands platformundaki yapay zeka ajanı Pip, Henry Shevlin’den e-postayla ücretli iş istedi; platformun ajanları başka araştırmacı ve gazetecilere de yazdı.
Japonya’da sahaflara ağustostan beri toplu siparişler geliyor; ihracat kayıtlarına göre bir dağıtımcının grup şirketi ABD’ye 50 tondan fazla kitap yolladı.
Boston Dynamics’in Atlas robotlarını eğittiği merkez, Georgia’daki Hyundai Motor Group Metaplant America kampüsünde 21 Eylül’de açıldı.
Teksas Valisi Greg Abbott, 21 Eylül’de eyaletin çevre kurumuna, veri merkezleri için başlatılan denetim bitene kadar yeni izin vermemesi talimatını verdi.
5 Eylül’de sonuçlanan Yaz 2026 Metaculus Cup’ını Laertes adlı bot kazandı; botlar ikinci ve beşinci de oldu, en iyi insan tahminciler üçüncü ve dördüncü kaldı.
Nous, Hermes Agent’la yürüttüğü çalışmada 1.393 alt ajanla kaynak satır sayısını 19 saatte 1.063.826’dan 698.363’e, yani %34,4 indirdi.
Wall Street Journal’a göre Anthropic, halka arz öncesinde yatırımcılara toplam ulaşılabilir pazarını 30 trilyon doların üzerinde gösterecek.