Yapay zekayla 217 yıllık Napolyon şifresi çözüldü

Napolyon’un generallerinden Auguste Marmont’a 1809’da gönderilen şifreli bir mektup, yapay zekanın yardımıyla çözüldü. Mektup bir satır düz Fransızcayla başlıyor, ardından 24 satır sayı, harf ve uydurma işaret geliyor.

Mektup, Satoshi Tomokiyo’nun Cryptiana sitesindeki çözülmemiş tarihî şifreler listesindeydi. Eylülde yapay zeka mühendisi Carter Church’ün çözümünü inceleyen Tomokiyo, mektubu çözüldü olarak işaretledi.

Church’e göre çalışmanın tamamı tek bir görselden yürütüldü:

• GPT-6 Astra mektubu satırlara ayırıp 1.300 şifre birimini yazıya döktü; 155 farklı işaret çıktı.
• Fransız kriptoloji tarihçisi Daniel Tant’ın bu şifre için daha önce yayımladığı kısmi tablo 33 harfin karşılığını veriyordu ve şifrenin üçte birini açtı.
• Kalan kısım, benzetilmiş tavlama adlı bir yöntemle çözüldü: çözücü harf eşleşmelerini tek tek değiştirip sonucu Fransızcaya en çok benzeyene kadar aradı.
• Dönemin diğer mektuplarıyla karşılaştırma, yanlış yayımlanan tarihi 1807’den 1809’a düzeltti.

Church’e göre işin etkileyici yanı şifreyi kırmak değil. Asıl dikkat çekici olan, bu çok aşamalı sürecin tek bir görsel ve hedefle, yaklaşık 6 saatlik model çalışmasıyla tamamlanması.

Church buna kendi birkaç akşamını ekledi. Sonucu sınamak için çözücüyü Marmont’un anıları ve Napolyon dönemine ait tüm metinler olmadan yeniden çalıştırdı, aynı okumaya ulaştı.

Çözülen mektup, Avusturya’nın Bavyera’yı işgal etmesinden iki hafta önce yazılmış bir savaş brifingi. Napolyon’un emriyle İtalya Kral Naibi Eugène de Beauharnais, orduların nerede durduğunu Marmont’a şifreyle bildiriyor.

Mektup bir boşluğu da dolduruyor. Napolyon’un 1865’te basılan yazışmalarında cümlenin ortasında bir boşluk var: Marmont “bir avuç . . .” tarafından oyalanmamalı. Şifreli mektupta devamı var: “birkaç asker ya da bir ayaktakımı yığını”. Bu Napolyon’un birebir sözü değil, ama noktaların ardında ne olduğuna dair ilk doğrudan kanıt.

Church’e göre şifrenin kendisi çok zor değil; sabırlı bir uzman bunu 1970’te de çözebilirdi.

Ama mektubu yazıya dökmek, işaretleri kataloglamak, çevirmek ve sonra kırmak haftalarca uzman emeği isteyen, birden çok disiplini kapsayan bir iş. Kimse bu zamanı ayıramadığı için mektup okunmadan kaldı.

Her alanda, uzmanların vakit ayıramadığı çözülmemiş küçük sorunlardan oluşan bir birikim var. Church’e göre bu listeleri kısaltanlar giderek daha çok, sadece merak eden dışarıdan insanlar olacak.

Yine de bu, Church’ün kendi anlatımı. Bildiğimiz kadarıyla Tomokiyo dışında yayımlanmış bağımsız bir inceleme yok ve beş işaretin okunuşu hâlâ kesin değil, ancak Church’e göre hiçbiri mektubun anlamını değiştirmiyor.