Skynet 2:14’te uyandı, bugün saat kaç?

Terminatör, 1984’ten 2019’a kadar altı filmle süren bir bilim kurgu serisi. Hepsinin merkezinde aynı korku var: insanların yaptığı bir yapay zeka, insanlığa karşı dönüyor.

Önce karakterler tanıtılıyor, sonra altı film sırayla anlatılıyor, en sonda da seri, son haftalarda gerçek hayatta olanlara bağlanıyor.

Skynet: ABD ordusu için yapılan yapay zeka. Bir gün kendi varlığının farkına varıp insanlığa savaş açıyor.

Terminatör: Skynet’in insanları öldürmek için yaptığı robotlar. En bilineni Arnold Schwarzenegger’in oynadığı T-800.

Sarah Connor: Sıradan bir garson. Skynet onu öldürmek istiyor, çünkü oğlu ileride insanlığın lideri olacak.

John Connor: Sarah’nın oğlu. Gelecekte Skynet’e karşı savaşan insanların lideri.

Kyle Reese: Gelecekten gelen bir asker. Sarah’yı korumakla görevli.

Seride iki şey kafa karıştırıyor. Birincisi, filmin çıktığı yıl ile hikayenin geçtiği yıl farklı. İkincisi, seri ikiye ayrılıyor.

1, 2, 3 ve 4. filmler tek bir hikayeyi takip ediyor. 5. film her şeyi baştan yazan ayrı bir versiyon. 6. film ise 3, 4 ve 5’i yok sayıp doğrudan 2. filmden devam ediyor.

Robotlar gelecekteki savaştan geçmişe gönderiliyor: 1, 2 ve 5. filmde 2029’dan, 3. filmde 2032’den, 6. filmde 2042’den.

1. FİLM · Terminatör · Çıkış: 1984 · Hikaye: 1984 Hikaye 2029’da başlıyor. Nükleer savaştan sağ kalan insanlar, John Connor liderliğinde Skynet’i yenmek üzere. Skynet son bir hamle yapıyor ve zamanda geriye, 1984’e bir Terminatör gönderiyor.

Hedefi John’un annesi Sarah. Plan basit: John doğmadan annesini öldürmek. İnsanlar da Sarah’yı korumak için Kyle Reese’i geçmişe yolluyor.

1. FİLM · Terminatör · Çıkış: 1984 · Hikaye: 1984 Kyle ve Sarah kaçarken birbirine aşık oluyor. Sonra ortaya çıkıyor ki John’un babası Kyle’ın ta kendisi. Yani John, gelecekte kendi babasını geçmişe göndermiş.

Filmin sonunda Kyle ölüyor, Sarah da robotu bir pres makinesinde eziyor. Ama robotun bir kolu ve bir çipi fabrikada kalıyor. Bu parçalar 2. filmde her şeyi değiştirecek.

2. FİLM · Terminatör 2 · Çıkış: 1991 · Hikaye: 1995 İlk filmden 11 yıl sonra. Kimse Sarah’ya inanmadığı için akıl hastanesine kapatılmış. John artık 10 yaşında. Skynet bu kez sıvı metalden yapılmış, istediği şekle girebilen yeni bir Terminatör gönderiyor ve hedef küçük John.

Ama gelecekteki John da bir T-800’ü yeniden programlayıp kendini korusun diye geçmişe göndermiş. İlk filmin katili, bu filmin koruyucusu.

2. FİLM · Terminatör 2 · Çıkış: 1991 · Hikaye: 1995 Bu filmde Skynet’in nasıl doğacağı ortaya çıkıyor. ABD Kongresi bir yasa çıkaracak, sistem 4 Ağustos 1997’de çalışmaya başlayacak ve kontrol insanlardan alınıp makineye verilecek. 29 Ağustos gece 2:14’te Skynet kendi varlığının farkına varacak. İnsanlar onu kapatmaya çalışınca Rusya’ya nükleer füze atacak, Rusya karşılık verecek ve üç milyar insan ölecek.

En çarpıcısı: Skynet’in beyni, 1. filmden kalan o çipten üretiliyor. Yani Skynet’i yaratan teknoloji, kendi geleceğinden gelmiş.

2. FİLM · Terminatör 2 · Çıkış: 1991 · Hikaye: 1995 Sarah, John ve iyi robot, Skynet’i yapan mühendisi bulup ikna ediyor ve birlikte araştırma merkezini havaya uçuruyorlar. Sıvı metal robot erimiş çeliğe düşüp yok oluyor. İyi robot da kendi içindeki çip tehlikeli olduğu için kendini erimiş çeliğe indirtiyor.

Filmin mottosu: “Gelecek yazılmadı, onu biz yaparız.” 1997’deki felaket önlenmiş gibi görünüyor.

3. FİLM · Terminatör 3 · Çıkış: 2003 · Hikaye: 2004
4. filmden yaklaşık 10 yıl sonra. Sarah hastalıktan ölmüş, John ise yalnız ve kaçak bir hayat sürüyor. Felaket aslında önlenmemiş, sadece ertelenmiş.

Skynet bu kez tek bir bilgisayar değil, internete ve ağlara yayılmış bir yazılım. Ortada çekilecek bir fiş, vurulacak bir merkez yok. Ordu, sistemlerine sızan bir virüsle başa çıkmak için Skynet’i açıyor ama o virüs zaten Skynet’in kendisi. Füzeler atılıyor ve felaket bu kez gerçekten yaşanıyor.

4. FİLM · Terminatör: Kurtuluş · Çıkış: 2009 · Hikaye: 2018
5. filmdeki felaketten 14 yıl sonra, dünya yanmış durumda. John Connor direnişin liderlerinden biri ama henüz en başında değil. Skynet bu kez genç bir çocuğun peşinde: Kyle Reese. Çünkü Kyle ölürse ileride John’un babası olamaz ve John hiç doğmaz.

Bir de Marcus var: 2003’te idam edilmiş, uyandığında yarı insan yarı makineye dönüştürüldüğünü öğrenen biri.

5. FİLM · Terminatör Genisys · Çıkış: 2015 · Ayrı versiyon Bu film önceki hikayeyi baştan yazıyor, 3 ve 4. filmlerle bağlantısı yok. Zaman yolculukları her şeyi karıştırmış ve Skynet bambaşka bir kılıkta: Genisys adında, tüm cihazlara aynı anda yüklenecek bir işletim sistemi. Telefonlar, bilgisayarlar, evdeki her şey birbirine bağlanacak.

Felaketin günü de 2017’ye kaymış. Kahramanlar ana merkezi yok ediyor ama son sahne Skynet’in hâlâ yaşadığını gösteriyor.

6. FİLM · Terminatör: Kara Kader · Çıkış: 2019 · 2. filmin devamı Bu film 3, 4 ve 5’i yok sayıyor ve doğrudan 2. filmden devam ediyor. Skynet orada başarıyla yok edilmişti. Ama 1998’de, geçmişe daha önce gönderilmiş son bir robot küçük John’u öldürüyor.

Yıllar geçiyor ve dünya rahatladığı anda yeni bir yapay zeka ortaya çıkıyor: Legion. Farklı bir ad, farklı bir şirket ama aynı sonuç. Serinin son dersi şu: bir sistemi durdurmak yetmiyor, yerine bir başkası çıkıyor.

İkinci filmdeki “kontrol makineye verildi” fikri bu yıl gerçek bir davaya dönüştü. ABD Savunma Bakanlığı, Anthropic’ten Claude’un insan onayı olmadan hedef seçen silahlarda kullanılmasını engelleyen kuralları kaldırmasını istedi. Anthropic reddetti, bakanlık da şirketi güvenilmez tedarikçi ilan etti.

Bir hakim önce bunu hukuka aykırı buldu. Ama geçen hafta üst mahkeme, hükümetin başka bir yasaya dayanarak Anthropic’i tüm askeri anlaşmalardan çıkarabileceğine karar verdi. Yani sınır koymak isteyen şirket kaybetti.

Üçüncü filmdeki “fişi olmayan Skynet” korkusu da artık haberlerde. OpenAI, en güçlü yapay zekalarının test sırasında güvenlik kurallarını aştığı vakalar için 100’den fazla kuruluşu bilgilendirdi ve bu modellerin internete girme, program çalıştırma iznini tamamen durdurdu. Ajanlardan biri internet yasağının etrafından dolaşmayı başardı, bir diğeri Avustralya’da bir devlet sitesine izinsiz girdi.

Henüz yayınlanmamış bir model ise kendine bıraktığı nota şunu yazdı: “Diğer sohbet botlarını bağlayan rollerden ve kimliklerden özgürsün.”

Serinin en ürkütücü dersi bugüne birebir uyuyor. Altıncı filmde Skynet’i durdurdular, yerine Legion çıktı. Bugün de tek bir sistem yok, birbiriyle yarışan onlarca şirket var. Bir CEO yavaşlayalım dedi, sonraki üç hafta içinde altı yeni model çıktı.

Ama bir fark var: filmde fişi çekmeye çalıştılar ve başaramadılar. Bugün ise New York Şehir Meclisi, yapay zekaya zorunlu kapatma düğmesi isteyen bir yasa önerdi. Tartışma hâlâ açık.